Người Nước Ngoài Được Hưởng Thừa Kế Tại Việt Nam Như Thế Nào?

1. Giới thiệu

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, việc người nước ngoài (bao gồm cả Việt kiều và người không có quốc tịch Việt Nam) được hưởng thừa kế tại Việt Nam ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ quyền lợi, thủ tục hồ sơ cũng như những hạn chế đặc thù dành cho người nước ngoài trong quá trình nhận di sản tại Việt Nam.

Bài viết này sẽ giúp bạn đọc nắm vững:

• Quy định pháp luật về thừa kế cho người nước ngoài,

• Hồ sơ, trình tự thủ tục nhận thừa kế,

• Các điểm cần lưu ý trong thực tiễn và

• So sánh với pháp luật quốc tế, các kinh nghiệm xử lý tranh chấp phổ biến.

2. Quyền thừa kế của người nước ngoài theo pháp luật Việt Nam

2.1. Quyền thừa kế được pháp luật công nhận

Bộ luật Dân sự 2015 (BLDS):

• Điều 680: “Việc thừa kế tài sản là bất động sản tại Việt Nam được áp dụng pháp luật Việt Nam.”

• Điều 615, 630, 631: Không phân biệt quốc tịch, cá nhân nào cũng có thể là người thừa kế nếu có quan hệ pháp luật với người để lại di sản, hoặc được chỉ định trong di chúc hợp pháp.

Luật Đất đai 2013, sửa đổi 2024:

• Người nước ngoài được hưởng thừa kế quyền sử dụng đất nhưng việc sử dụng, sở hữu bị giới hạn (chỉ được nhận giá trị chuyển nhượng, không được đứng tên sổ đỏ đất ở lâu dài trừ trường hợp đặc biệt).
  

Luật Nhà ở 2014:

• Người nước ngoài (không phải Việt kiều) chỉ được sở hữu nhà ở tại Việt Nam theo quy định riêng, với nhiều điều kiện ràng buộc, không tự do như công dân Việt Nam.
  

2.2. Đối tượng là người nước ngoài

• Công dân nước ngoài không mang quốc tịch Việt Nam,

• Người Việt Nam định cư ở nước ngoài (Việt kiều, đã mất quốc tịch hoặc song tịch),

• Người không quốc tịch.

3. Hồ sơ nhận thừa kế cho người nước ngoài

3.1. Hồ sơ cơ bản

1. Di chúc hợp pháp hoặc giấy tờ chứng minh quyền thừa kế theo pháp luật (giấy khai sinh, giấy kết hôn, hộ khẩu…).

2. Giấy chứng tử của người để lại di sản.

3. Hộ chiếu, giấy tờ tùy thân hợp pháp của người nhận thừa kế.

4. Văn bản xác nhận quan hệ (nếu chia theo pháp luật).

5. Giấy tờ liên quan đến tài sản thừa kế (sổ đỏ, giấy tờ nhà đất, giấy đăng ký xe, sổ tiết kiệm, cổ phần…).

6. Giấy tờ chứng minh tư cách pháp lý của người đại diện (nếu được ủy quyền).

7. Các giấy tờ hợp pháp hóa lãnh sự (nếu nộp hồ sơ từ nước ngoài, các giấy tờ do nước ngoài cấp phải được hợp pháp hóa lãnh sự tại Đại sứ quán/Lãnh sự quán Việt Nam).

3.2. Một số giấy tờ bổ sung thường gặp

• Giấy ủy quyền hợp lệ: Trường hợp người thừa kế không thể về Việt Nam làm thủ tục trực tiếp, có thể ủy quyền cho người thân tại Việt Nam thông qua hợp đồng ủy quyền công chứng, hợp pháp hóa lãnh sự.

• Bản dịch tiếng Việt công chứng: Mọi giấy tờ nước ngoài phải dịch sang tiếng Việt và được công chứng tại Việt Nam.
  

3.3. Địa điểm tiếp nhận hồ sơ

• Phòng công chứng/Văn phòng công chứng tại Việt Nam (khai nhận di sản không tranh chấp).

• Tòa án nhân dân cấp huyện nơi có tài sản (nếu có tranh chấp hoặc cần xác nhận quyền thừa kế).

• Văn phòng Đăng ký đất đai (nếu chuyển quyền sử dụng đất).

4. Quy trình thủ tục nhận thừa kế cho người nước ngoài

Bước 1: Chuẩn bị và hợp thức hóa hồ sơ

• Chuẩn bị đầy đủ giấy tờ như trên.

• Nếu giấy tờ lập ở nước ngoài, phải hợp pháp hóa lãnh sự, dịch thuật, công chứng.

• Nếu ủy quyền, thực hiện công chứng ủy quyền tại Đại sứ quán/Lãnh sự quán Việt Nam tại nước sở tại.
  

Bước 2: Khai nhận di sản thừa kế

• Nộp hồ sơ tại Phòng công chứng/Văn phòng công chứng tại Việt Nam.

• Công chứng viên thẩm tra hồ sơ, xác nhận tư cách người thừa kế, công chứng văn bản khai nhận/thỏa thuận phân chia di sản.

• Nếu có tranh chấp, chuyển sang Tòa án nhân dân cấp huyện giải quyết.
  

Bước 3: Nhận tài sản thừa kế

Đối với bất động sản (nhà, đất):

• Người nước ngoài có quyền nhận giá trị chuyển nhượng (bán, chuyển nhượng cho người có quyền sở hữu ở Việt Nam), không đứng tên sổ đỏ nhà ở lâu dài (trừ Việt kiều đủ điều kiện theo Luật Nhà ở).

• Phải thực hiện nghĩa vụ tài chính (thuế, phí trước bạ…).
  

Đối với động sản (tiền, cổ phần, tài khoản):

• Người nước ngoài nhận tiền/chuyển khoản thông qua tài khoản hợp pháp tại ngân hàng.

• Đối với cổ phần, cổ phiếu: đăng ký thông tin tại công ty, công ty chứng khoán theo quy định.
  

Bước 4: Chuyển tài sản ra nước ngoài

• Nếu muốn chuyển tiền thừa kế ra nước ngoài, người thừa kế phải xuất trình hồ sơ hợp pháp (quyết định công chứng/tòa án, xác nhận của ngân hàng, hóa đơn thuế…) để ngân hàng thương mại làm thủ tục chuyển tiền theo quy định (Nghị định 70/2014/NĐ-CP).

5. Các điểm lưu ý đặc biệt trong thực tiễn

5.1. Hạn chế về sở hữu nhà đất

• Người nước ngoài không có quốc tịch Việt Nam chỉ được nhận giá trị tài sản là nhà, đất – không được đứng tên sổ đỏ trừ trường hợp là Việt kiều đủ điều kiện (Luật Nhà ở, Luật Đất đai).

• Nếu người nhận là Việt kiều, cần chứng minh nguồn gốc Việt Nam, điều kiện nhập cảnh để được sở hữu nhà ở (theo Điều 7 Luật Nhà ở 2014).
  

5.2. Các nghĩa vụ thuế, phí

• Khi nhận thừa kế, người nước ngoài cũng phải nộp thuế thu nhập cá nhân (nếu vượt mức miễn trừ), lệ phí trước bạ, phí công chứng theo quy định.
  

5.3. Hợp pháp hóa lãnh sự & bản dịch

• Mọi giấy tờ do nước ngoài cấp (kể cả di chúc, hộ chiếu, khai sinh, giấy xác nhận…) đều phải hợp pháp hóa lãnh sự (trừ trường hợp có hiệp định miễn trừ) và dịch thuật sang tiếng Việt.
  

5.4. Vướng mắc thực tế

• Một số trường hợp công chứng viên yêu cầu xác minh thêm về tư cách thừa kế, giấy tờ nước ngoài không rõ ràng sẽ cần bổ sung nhiều lần.

• Khó khăn khi chuyển tiền ra nước ngoài (phải chứng minh nguồn gốc hợp pháp, tránh rửa tiền, đúng hạn mức ngân hàng).

6. So sánh với pháp luật quốc tế

7. Tình huống thực tế và giải pháp

Tình huống 1: Người Đức nhận thừa kế căn hộ tại Hà Nội

• Không được đứng tên sở hữu lâu dài. Cần bán lại cho người Việt Nam, nhận tiền hợp pháp.

• Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, hợp pháp hóa giấy tờ.
  

Tình huống 2: Việt kiều Mỹ đủ điều kiện nhập cảnh, thừa kế nhà đất cha mẹ để lại

• Có quyền đứng tên sở hữu nếu đáp ứng điều kiện luật định (có giấy tờ chứng minh nguồn gốc Việt Nam, nhập cảnh hợp pháp…).

• Nộp hồ sơ công chứng, khai nhận di sản, sang tên tại Sở Tài nguyên & Môi trường.
  

Tình huống 3: Người nước ngoài nhận thừa kế cổ phần công ty

• Cần làm hồ sơ chuyển nhượng, đăng ký tại Phòng Đăng ký kinh doanh/công ty cổ phần, chịu sự kiểm soát của Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp.

8. Kinh nghiệm thực tiễn của Luật sư Lưu Anh Cường

1. Luôn kiểm tra điều kiện sở hữu tài sản: Xác minh trước về quốc tịch, điều kiện nhập cảnh, hồ sơ hợp pháp để tránh lúng túng, mất thời gian bổ sung.

2. Chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, hợp pháp hóa lãnh sự và dịch thuật sớm.

3. Lưu ý đặc biệt với bất động sản: Nếu không được đứng tên, cần thỏa thuận chuyển nhượng cho người đủ điều kiện, nhận tiền hợp pháp qua ngân hàng.

4. Nên nhờ luật sư hoặc công chứng viên giàu kinh nghiệm hướng dẫn từng bước thủ tục.

5. Nếu có tranh chấp về thừa kế, nên khởi kiện sớm tại Tòa án có thẩm quyền tại Việt Nam.

6. Giữ liên lạc với cơ quan công chứng, ngân hàng, cơ quan quản lý đất đai để xử lý nhanh mọi thủ tục chuyển giao, kê khai thuế, phí.

9. Kết luận

Người nước ngoài hoàn toàn có quyền hưởng thừa kế tại Việt Nam nhưng phải tuân thủ chặt chẽ quy định về pháp luật thừa kế, đất đai, nhà ở, chuyển tiền quốc tế, hợp pháp hóa hồ sơ…
Bất kỳ trường hợp nào cần xác minh tư cách, quyền lợi hoặc tranh chấp thừa kế, nên tìm tới luật sư có chuyên môn về di sản quốc tế để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, tránh mất mát tài sản, rủi ro pháp lý không đáng có.

Liên Hệ Tư Vấn

Nếu bạn cần thêm thông tin chi tiết hoặc cần tư vấn, hãy liên hệ với chúng tôi:

Công ty Luật Thái Dương FDI Hà Nội

📞 Điện thoại: 0932 898 666 / 0392 941 055

📧 Email: luatthaiduongfdihanoi@gmail.com

🌐 Website: luatthaiduonghanoi.com | tuvanphaplydoanhnghiep.com.vn

📌 Fanpage: fb.com/luatthaiduongfdihanoi

🏢 Địa chỉ: Tòa Le Capitole, số 27 Thái Thịnh, Đống Đa, Hà Nội

👥 Group tư vấn chuyên sâu: https://www.facebook.com/groups/3863756297185867

#LAC Corporate Solutions